O nas

Alfons Długosz

Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka powstało w 1951 roku, zaś piętnaście lat później oficjalnie udostępniono zwiedzającym jego podziemną ekspozycję na trzecim poziomie kopalni soli. Oba te wydarzenia nie miałyby miejsca, gdyby nie determinacja i ogromna pasja wielickiego malarza, fotografika, nauczyciela i muzealnika: Alfonsa Długosza.
Alfons Długosz urodził się w 1902 roku w Trzebionce koło Chrzanowa, natomiast w latach 1915-1923 pobierał nauki w Berlinie i Dreźnie. Na początku II wojny światowej przybył do Wieliczki, w której zamieszkał aż do śmierci w 1975 roku. Od początku dał się poznać lokalnej społeczności jako animator kultury: jeszcze w czasie okupacji organizował w swoim mieszkaniu kukiełkowe jasełka, zaś w latach 1946-1949 czynnie angażował się w działalność edukacyjną wśród górników. To właśnie współpraca z kopalnią sprawiła, że Długosz zauważył coś bardzo niepokojącego: stopniową dewastację podziemnych zabytków. Ówczesna dyrekcja kopalni planowała zasypać opuszczone wyrobiska.

Rok 1949 i penetracje Kopalni

Rok 1949 okazał się przełomowy. Długosz, pomimo braku funduszy i początkowo tylko skromnej pomocy zarządu żupy, rozpoczął ratowanie niezwykłego zabytku. Wraz z trzema górnikami – Janem Wąsikiem, Franciszkiem Krzeczkowskim i Janem Rojkiem – penetrował podziemne korytarze, by pozyskiwać z nich zapominane górnicze narzędzia, skamieliny i inne świadectwa historii tego miejsca.

…przerażony tym, co spostrzegłem, postanowiłem dopomóc w odratowaniu bezcennego zabytku. (…) Zdawałem sobie sprawę, że czeka mnie trud niemały. Nie miałem żadnych funduszów, całym moim kapitałem były własne ręce i dużo dobrych chęci. Do pracy zabrałem się jednak z pasją. (...) Wspólnym wysiłkiem z podziemnego labiryntu zawalisk, czeluści i prawiecznych zrębów, wydzieraliśmy pradawne, porzucone lub zapomniane narzędzia pracy, dziwaczne machiny i urządzenia sprzed wieków. Gromadziliśmy je skrzętnie w podziemnej komorze. –  wspominał parę lat póżniej Alfons Długosz

Odzyskane w ten sposób autentyczne obiekty stały się zalążkiem wielickiego Muzeum i już 2 grudnia 1951 roku zostały wystawione na niewielkiej ekspozycji w Komorze Warszawa.

Otwarcie Trasy Muzeum 1966

Początkowo niepozorna muzealna instytucja stała się na tyle istotna, że dziesięć lat później zaczęła bezpośrednio podlegać Ministerstwu Kultury i Sztuki. Długosz, który pozostał jej dyrektorem, nadzorował powstawanie Trasy Muzeum na trzecim poziomie kopalni – uroczyście otwarto ją 30 września 1966 roku w ramach obchodów tysiąclecia państwa polskiego. Była to wówczas jedna z najbardziej nowoczesnych ekspozycji górniczych w Europie, znajdowała się tam sala konferencyjno-kinowa oraz kawiarnia, co znacznie wykraczało poza ówczesne standardy. 


W roku 1978, już po śmierci Długosza, wielicka kopalnia soli została wpisana na Listę UNESCO; jednym z głównych argumentów przemawiających za tym wyróżnieniem była unikalna kolekcja górniczych kieratów, uratowanych przed zniszczeniem i zapomnieniem właśnie z inicjatywy wielickiego społecznika.
X
pliki cookies

Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Istnieje możliwość wyłączenia cookies za pomocą ustawień przeglądarki.