DATA 2 grudnia 2021 CZWARTEK

Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka ma już 70 lat!

Jego twórcą Muzeum jest Alfons Długosz, pedagog, wizjoner, społecznik, fotografik i artysta. Był pasjonatem, który ocalił liczne górnicze zabytki. W roku 1951 zorganizował pierwszą wystawę prezentującą uratowane w kopalni narzędzia i maszyny górnicze. W ich poszukiwaniu przemierzał wraz z górnikiem Franciszkiem Krzeczkowskim dziesiątki kilometrów od dawna nieużywanych i niebezpiecznych wyrobisk. Dzięki jego zaangażowaniu i wysiłkowi powstała unikatowa w skali świata kolekcja dawnych maszyn wyciągowych, które używano w kopalni zanim pojawiły się maszyny parowe. Z czasem zbiory rozrosły się tak bardzo, że Alfons Długosz postanowił zorganizować Muzeum. Zyskał przychylność Ministerstwa Kultury i Sztuki oraz kopalni, która przeznaczyła na ten cel zespół komór Russegger i Maria Teresa na głębokości 135 m, a Ministerstwo wsparło projekt środkami finansowymi. W roku 1956  Muzeum stało się oddziałem Państwowych Zbiorów Sztuki na Wawelu, a już od 1961 działało już jako samodzielna instytucja podlegająca Ministerstwu Kultury i Sztuki. Alfons Długosz został pierwszym dyrektorem Muzeum i funkcję tę pełnił do 1975 roku.
W swej wizji muzeum wybiegł w przyszłość o całe dziesięciolecia, zapewniając instytucji nowoczesną ekspozycję, przygotowaną z myślą o odbiorcy, z podziemnym kinem, punktem pocztowym i kawiarnią. W sali kinowej, oprócz projekcji filmów, odbywały się konferencje  np. PAN-u, tu także miało miejsce uroczyste otwarcie Muzeum. Aby ułatwić zwiedzającym zrozumienie skomplikowanych czasem zagadnień technicznych, namalował wizerunki wielu maszyn i urządzeń, zapewniając oryginalne komentarze do ekspozycji. Obrazy tworzą ujednolicony cykl prac malarskich i są do dziś prezentowane na wystawie.

Oficjalne otwarcie ekspozycji Muzeum w Kopalni Soli miało miejsce 30 września 1966 roku i było włączone w uroczyste obchody Jubileuszu 1000-lecia Państwa Polskiego. 

Zgromadzone zbiory i dokumentacja oraz badania prowadzone przez Muzeum posłużyły do wpisania Kopalni Soli w Wieliczce na pierwszą Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 1978 roku.

Muzeum Alfonsa Długosza obejmowało ekspozycję w Kopalni Soli. Kolejni dyrektorzy: Roman Kędra (1975-1992) i Antoni Jodłowski (1992-2015) skupili się na remoncie Zamku Żupnego, dawnej siedziby zarządu solnego przedsiębiorstwa. Dostępny od 1985 roku Zamek Środkowy (historyczna nazwa Dom Pośród Żupy) został przeznaczony na wystawy i magazyny zbiorów. Natomiast Zamek Północny, po zakończonym remoncie w 1992 roku mieścił  siedzibę administracyjną Muzeum, pracownie naukowe, bibliotekę i archiwum. Remont w budynku południowym ukończono w 1996 roku i urządzono w nim pracownie: archeologiczną, plastyczną, konserwacji papieru, salę wystawienniczo-edukacyjną, magazyny oraz restaurację.

Od 70 lat w Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka prowadzona jest działalność naukowo-badawcza, wystawiennicza, edukacyjna i wydawnicza. W ostatnim okresie dużą wagę przykłada się do współpracy międzynarodowej - pracownicy instytucji uczestniczą w licznych  projektach i konferencjach zagranicznych. Muzeum organizuje także cykliczną Międzynarodową Konferencję Muzeów Górniczych i Skansenów Podziemnych. Wszystkie te działania służą promocji historii solnictwa w Polsce i na świecie.

W 2013 roku Zamek Żupny został wpisany na Listę UNESCO - wpis Kopalni Soli w Wieliczce na tej liście został rozszerzony o Zamek Żupny i Kopalnię Soli w Bochni i brzmi obecnie: Królewskie kopalnie soli w Wieliczce i Bochni.

Początek XXI wieku to czas zmian aranżacji wystaw w Muzeum w Kopalni Soli. Ważnym wydarzeniem w 2013 roku było włączenie do ekspozycji Muzeum dwóch komór Aleksandrowice, po zabezpieczeniu i remoncie przeprowadzonym dzięki środkom unijnym. W roku 2017 dyrektor Jan Godłowski (funkcję pełni od 2016 roku) podjął decyzję o rozszerzeniu przestrzeni ekspozycyjnej Zamku. W tym celu zakupiono budynek przy ulicy Daniłowicza 12 i przeniesiono tam administrację, pracownie naukowe, bibliotekę i archiwum.

Zwolnione sale w Zamku Północnym będą remontowane, po jego zakończeniu zostanie w nim zorganizowana ekspozycja stała Solny klejnot w koronie, będzie też miejsce dla dużych wystaw czasowych.

Ekspozycje wielickiego Muzeum

Muzeum posiada ekspozycje w Zamku Żupnym i w Kopalni Soli w Wieliczce.

Zespół Zamku Żupnego obejmuje: Zamek Środkowy (XIII-XIV w.), Zamek Północny (XIV w.), budynek południowy (XIX w.), basztę z czasów króla Kazimierza Wielkiego (XIV w.), mury obronne najstarszego zamku (k. XIII w.), pozostałości najstarszej w Polsce stołówki pracowniczej (XV w.) i najstarszy w Wieliczce, poszukiwawczy szyb górniczy (poł. XIII w.).

W Zamku Środkowym dostępne są ekspozycje  stałe:  Pradzieje Wieliczki i okolic, Solniczki - małe arcydzieła sztuki, Sala Gotycka z portretami dawnych zarządców kopalni oraz wystawy czasowe.

Do ważnych zbiorów Muzeum należy kolekcja solniczek. W przeszłości naczynia te świadczyły o  statusie oraz  zamożności właściciela i wyznaczały miejsce przy stole dla najważniejszej osoby na uczcie. Kolekcja jest zaliczana do najcenniejszych na świecie - gromadzona od 1973 r. - obecnie liczy ok. 1000 obiektów, z których najbardziej reprezentatywne przedstawiono na wystawie. Naczynia przyprawowe pochodzą ze wszystkich kontynentów, wykonane są  z różnych materiałów (srebro, złoto, porcelana, agat, majolika, szkło, drewno, fajans, cyna …)  i w znanych warsztatach złotniczych oraz wytwórniach porcelany na świecie.

Ekspozycja podziemna – Trasa Muzealna  znajduje się w Kopalni Soli na głębokości 135 m. Obejmuje 19 komór, ok. 2000 zabytków i mierzy 1,5 km długości.

Prezentowane są tu następujące wystawy: Tradycje górnicze, Sacrum w dziedzictwie solnym, Geologia złóż solnych Polski, Żupy Krakowskie – przedsiębiorstwo królewskie, Urządzenia i sprzęt do transportu pionowego, Warzelnictwo solne i odwadnianie kopalni, Dawne urządzenia i sprzęt górniczy, Sprzęt do transportu poziomego i pochylnianego, Mechanizacja robót górniczych, Turystyka w kopalni wielickiej, Rezerwat górniczy Maria Teresa (obecnie prowadzone prace zabezpieczające), Dzieje miasta górniczego Wieliczki, Komora Karol z kolejką elektryczną, Urządzenie do transportu pionowego - krzyż konny, Geologia złóż soli kamiennej i siarki (obecnie prowadzone prace zabezpieczające), Kierat do transportu pionowego, Maszyny do transportu pionowego i pochylnianego i Rezerwat górniczy Saurau.

Na terenie Muzeum znajduje się też kaplica św. Jana Pawła II, komora widowiskowa im. Alfonsa Długosza, magazyny zbiorów, a także sala edukacyjna.

Trasę Muzealną zwiedza się w ramach biletu do Kopalni Soli w Wieliczce.

Muzeum podlega Ministerstwu Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu.
X
pliki cookies

Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na ich używanie. Istnieje możliwość wyłączenia cookies za pomocą ustawień przeglądarki.