Zwiedzanie
Zwiedzanie

Zamek

Zamek Żupny powstał pod koniec XIII w. jako centrum administracyjne jednego z największych przedsiębiorstw w Europie – żup krakowskich. Swoją funkcję pełnił nieprzerwanie przez blisko 700 lat. Unikatowa wartość Zamku została doceniona wpisem na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Zamek regulował życie pracowników żupy, był tu sąd, więzienie, kuchnia żupna i kaplica. Z zamkowej wieży zwoływano górników do pracy, z jego magazynów wydzielano narzędzia (tzw. żelazo górnicze) oraz łój do oświetlania miejsca pracy w kopalni. W Zamku były wypłacane pensje i mieściły się mieszkania najważniejszych urzędników żupnych. W czasach austriackich tutaj turyści kupowali bilet do kopalni soli.

Muzeum Żup Krakowksich Wieliczka (2)

W jego pomieszczeniach zgromadzono bezcenny księgozbiór i archiwum salinarne, liczący ponad 3000 obiektów dawny zasób kartograficzny saliny. Co istotne, wspomniana dokumentacja została wytworzona w znacznej mierze właśnie w Zamku Żupnym.

Zachowane w oryginalnym miejscu powstania wytwory myśli technicznej i kultury duchowej mają wymiar uniwersalnej wartości światowej – salinarne archiwalia obejmują opracowania wybitnych specjalistów o międzynarodowym znaczeniu, np. pierwszego kartografa kopalni Szweda Marcina Germana (XVII) czy saskiego racjonalizatora Johanna Gottfrieda Borlacha (XVIII w.).

W 1945 zamek został znacznie uszkodzony przez lotnictwo radzieckie. Wyremontowany staraniem Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka, został udostępniony dla zwiedzających w 1985 roku.

Zespół zamkowy składa się z: budynków środkowego, północnego i południowego, średniowiecznej baszty, pozostałości kuchni żupnej oraz szybu górniczego. W budynku środkowym znajdują się wystawy stałe i czasowe.

 

Zamek Żupny, fot. Bogdan Pasek

Zamek Żupny, fot. Bogdan Pasek

zobacz więcej: zamek 3Dhistoria, zespół zamkowy, wystawy

F