dawne prace
Zamek Żupny, Wieliczka Żup Krakowskich Wieliczka 111

żupnik

Żupnik – osoba sprawująca najwyższą władzę w żupach. W zakresie sądownictwa i odpowiedzialności prawnej podlegał on bezpośrednio królowi, ale związany był również z urzędami podkomorzego krakowskiego i podskarbiego. Żupnicy zajmowali się nie tylko samym zarządzaniem żupą, lecz także jej agendami finansowymi i zbytem soli.

żupnik Sebastian Lubomirski

żupnik Sebastian Lubomirski

Zainteresowani byli oni osiąganiem maksymalnych dochodów z przedsiębiorstwa. Statut ustalał stosunkowo dokładnie prawa i obowiązki żupników, które różniły się zależnie od formy prawnej zawiadywania żupami. W przypadku monarszej administracji salin, sprawowanej za pośrednictwem żupnika-zarządcy, postanowienia te mogły być uchylane przez króla, natomiast przy wydzierżawianiu żup warunki zawarte w kontrakcie musiały być bezwzględnie przestrzegane przez obydwie strony. Żupnik odpowiadał za całość gospodarki przedsiębiorstwa, poczynając od zaopatrzenia w potrzebne materiały (łój, kliny żelazne, drewno, liny, powrozy i inne) po świadczenie na zewnątrz zobowiązań ciążących na żupach, jak wydawanie soli darmowej lub po zniżonej cenie uprawnionym do tego osobom i instytucjom, płacenie czynszów pieniężnych z soli itp. Ordynacja nie określa dokładnie wynagrodzenia żupników-dzierżawców, ale wydaje się, że stanowiły je – podobnie jak dochód skarbu królewskiego w razie zarządzania salinami przez administratora – przychody ze sprzedaży soli, będące różnicą między kosztami jej produkcji a ceną zbytu. Żupnikowi podlegali dwaj podżupkowie.

This entry was posted in dawne prace, słownik. Bookmark the permalink. Both comments and trackbacks are currently closed.
  • zobacz film
  • Info praktyczne
    godziny otwarcia

    zamek 9:00 - 20:00 (w poniedziałki nieczynne)

    kopalnia 7.30 - 19:30

    ceny biletów

    zamek 5/8 PLN

    kopalnia 39/55 PLN

    informacja

    12 278 58 49

  • Kalendarium
  • Maj  2017
    PWŚCPSN
    1234567
    891011121314
    15161718192021
    22232425262728
    293031 
F