czasowe

Zapomniana kolekcja. Zbiory rodu Niedzielskich

Wystawa prezentuje dostępną obecnie część kolekcji rodu Niedzielskich herbu Larysz, założoną przez Kajetana Niedzielskiego w dworku w Śledziejowicach koło Wieliczki na początku XIX w. Choć podobnych kolekcji średniozamożnych rodzin szlacheckich w Polsce powstało wiele tej nie powstydziłoby się niejedno Muzeum.

Zapomniana kolekcja. Zbiory rodu Niedzielskich (1)W jej powstanie szczególnie zaangażowali się Kajetan (1782-1839) i Erazm (1820-1882) Niedzielscy, uznani kolekcjonerzy oraz Stanisław (1853-1938) i Adam. Kajetan gromadził rękopisy i tworzył bibliotekę, a Erazm wzbogacił te zbiory o numizmaty, malarstwo, militaria, tkaniny, zabytki archeologiczne oraz rzemiosło artystyczne. Rzeczywistą wartość tej kolekcji pokazał Spis zbiorów Stanisława Niedzielskiego wykonany w latach trzydziestych XX w. Potwierdził, że była różnorodna, liczna oraz cenna a także dostarczył dokładnych informacji o zgromadzonych przedmiotach, ich pochodzeniu, a czasami też ich dalszych losach. Niestety dziś kolekcja jest bardzo rozproszona do czego przyczynił się w dużym stopniu Stanisław Niedzielski. To właśnie jemu muzea w Krakowie i we Lwowie zawdzięczają cenne obiekty.

Ród Niedzielski pasjonował się nie tylko kolekcjonerstwem. Warto też wspomnieć o zasługach i zaangażowaniu na rzecz lokalnej społeczności. Jego przedstawiciele byli pionierami postępu technicznego w rolnictwie, pełnili funkcję marszałka powiatu wielickiego w latach autonomii galicyjskiej, wspierali rozwój oświaty i kultury. W czasie powstania styczniowego Erazm Niedzielski dostarczał broń oddziałom Mariana Langiewicza stacjonującym w Goszczy, a po jego klęsce udzielał powstańcom schronienia w swoim majątku. Stanisław Niedzielski natomiast zasiadał w Sejmie Krajowym we Lwowie (1889-95).

Obiekty prezentowane na wystawie „Zapomniana kolekcja. Zbiory rodu Niedzielskich” są różnorodne i reprezentatywne dla dawnej kolekcji. Prawdziwą perełką jest kompletna zbroja husarska z II poł. XVII w. zapewne wykonana w Małopolsce w podkrakowskich Świątnikach. Warte uwagi są obrazy: Jana Matejki (Portret Ostafiego Daszkiewicza, 1874), Jaspera van der Laanen (Krajobraz – Spacer przez las, 1620-30), Walerego Eliasza-Radzikowskiego Widok Czernej, 1861 i Artura Grottgera (Napad Szwedów na wieś niemiecką, 1855 ). Cennym numizmatem jest pierwsza polska złota moneta wybita za panowania Władysława Łokietka tzw. dukat Łokietka. Jedyny dostępny egzemplarz tej monety zakupił od Stanisława Niedzielskiego znany kolekcjoner i numizmatyk hr. Emeryk Hutten-Czapski w 1896 roku. Na wystawie będzie prezentowana jej kopia. Pamiątką przypominającą tragiczne losy Polaków w Irkucku jest pucharek z przykrywką ozdobiony realistycznymi reliefami owadów i płazów. Ciekawostką jest trójgraniasty kielich (pocz. XIX w.) z rytymi emblematami masońskimi, a wartym uwagi kamienny posążek siedzące na tronie kobiety z dzieckiem. Prawdopodobnie była to figurka wotywna ku czci bogini Afrodyty. W klimat dworu z czasów, gdy mieszkali w nim Niedzielscy, wprowadzają fotografie z lat 30. XX w.

Wystawę można zwiedzać w Zamku Żupnym w Wieliczce od 29 marca do 18 czerwca 2017 roku.

Wydarzenia towarzyszące wystawie

  • 19.04, godz. 17.00 – Kolekcja rodziny Niedzielskich ze Śledziejowic – wykład Janiny Skorupskiej-Szarlej, Muzeum Narodowe w Krakowie.
  • 19.05, godz. 19.30; 21.30 – Kuratorskie oprowadzanie po wystawie – Marek Skubisz, Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka
  • 21.05, godz. 10.00; 12.30 – Cykl ,,Mama, Tata i Ja” – Kolekcjonerzy i ich skarby – Agata Czyżowska, Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka
  • 13.06, godz. 11.00 – Spotkanie dla seniorów – Rodzina Niedzielskich i ich kolekcja – Agata Czyżowska, Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka

Informacja: 12 278 58 49

 

Eksponaty pochodzą ze zbiorów:
Biblioteki Naukowej PAU i PAN w Krakowie,
Instytutu Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego,
Muzeum Etnograficznego im. Stanisława Udzieli w Krakowie,
Muzeum Historii Fotografii im. Walerego Rzewuskiego w Krakowie,
Muzeum Narodowego w Krakowie,
Muzeum Śląskiego w Katowicach,
Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka,
Zamku Królewskiego na Wawelu
Pana Andrzeja Gaczoła

Patroni medialni
This entry was posted in czasowe, wystawy, zamek. Bookmark the permalink. Both comments and trackbacks are currently closed.
F