aktualności

Zamek Żupny trafi na listę UNESCO?

Zamek Żupny, fot.  Bogdan PasekZamek Żupny w Wieliczce i Kopalnia Soli w Bochni mają szansę zostać wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO – mówi współautor wniosku w tej sprawie dyrektor Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka prof. Antoni Jodłowski

Jakie są szanse, by Zamek Żupny w Wieliczce trafił na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO?

Prof. Antoni Jodłowski: Zamek Żupny w Wieliczce, który ongiś stanowił siedzibę zarządu Żupy Solnej Wieliczka, a obecnie jest siedzibą Muzeum Żup Krakowskich, jest zaproponowany do wpisu na listę UNESCO w ramach poszerzenia pierwszego wpisu z 1978 roku, związanego z Kopalnią Soli w Wieliczce.

Wniosek taki został przygotowany i w ubiegłym roku złożony do siedziby UNESCO w Paryżu. Dotyczy on także Kopalni Soli w Bochni, jako że było to jedno wspólne przedsiębiorstwo królewskie w czasach przedrozbiorowych, składające się przede wszystkim z kopalni i warzelni w Wieliczce oraz w Bochni, a siedzibą przedsiębiorstwa był Zamek Żupny.

Kto był inicjatorem takiego wniosku?

Pomysł zrodził się w Wieliczce, była to wspólna inicjatywa Muzeum, Kopalni Soli w Wieliczce i w Bochni. Dyrekcja kopalni wielickiej ustosunkowała się do propozycji pozytywnie. Dyrekcja Kopalni Soli w Bochni jest niewątpliwie tym zainteresowana, bo to podnosi prestiż obiektu i ułatwia pozyskiwanie środków na dokończenie zabezpieczenia wyrobisk. A nasz Zamek Żupny jest taką klamrą spinającą obie kopalnie – istotną i widoczną

Kiedy można się spodziewać decyzji?

Mam nadzieję, że wpis zostanie dokonany. Ma to nastąpić na plenarnym posiedzeniu z UNESCO, które odbędzie się w czerwcu br. w Kambodży. Wniosek został bardzo dobrze oceniony przez specjalistę z Florencji prof. Massimo Preite, który gościł w Wieliczce we wrześniu ubiegłego roku. Wszystko jest na dobrej drodze.

Jakie warunki należało spełnić, albo jakie argumenty wykazać w tym wniosku?

Przede wszystkim, od strony merytorycznej, że obiekt znajduje się w stanie prezentującym jego walory historyczne. Te walory historyczne w przypadku zamku wielickiego są zachowane. Następnie musi być uregulowana sprawa własności obiektu, o czym kiedyś się w ogóle nie mówiło, a teraz jest to jeden z dość zasadniczych elementów. Wyjaśnię, że sprawy własnościowe Zamku Żupnego są uregulowane, stanowi on własność Muzeum Żup Krakowskich. Następnym ważnym elementem, któremu przyglądają się specjaliści z UNESCO, jest właściwe zarządzanie docelowe obiektem oraz wykorzystanie obiektu do funkcji społeczno-kulturalnych. Nie było tu żadnych kłopotów, wiadomo, kto zarządza obiektem, a swoje funkcje zamek pełni w całej okazałości.

Podobne warunki spełnia Kopalnia Soli w Bochni?

Oczywiście, tam są trochę może bardziej złożone niektóre elementy, ale sprawy prawne i zarządzania są uregulowane.

A czy nie można było tych obiektów wpisać od razu za pierwszym razem?

Jeżeli chodzi o Zamek Żupny nie bardzo było celowe składanie wówczas takiego wniosku. Nie pomyśleliśmy też o tym, bo przy konstruowaniu I Listy Światowego Dziedzictwa w 1978 roku były brane pod uwagę różne obiekty w Polsce i obroniła się kopalnia wielicka i Kraków. Zamek był wtedy mocno zniszczony, nie odbudowany. Prace remontowo-budowlane rozpoczęły się w 1976 r., ale ukończono je dopiero w 1996 r., więc już po uzyskaniu wpisu przez kopalnię. Sądzę, że to był właściwy moment, żeby teraz wystąpić.

Co przesądziło o tym, żeby teraz wystąpić z takim wnioskiem?

AJ: W moim odczuciu głównym kryterium było to, by na liście znajdowały się wszystkie obiekty przedsiębiorstwa salinarnego, jakie ono było w przeszłości. Zamek Żupny jest niewątpliwie takim koronnym i widocznym z daleka symbolem saliny wielickiej i łączy się ściśle z przeszłością historyczną tego przedsiębiorstwa. Tutaj przecież odbywały się wszystkie narady zarządu salinarnego i były podejmowane zasadnicze decyzje, realizowane następnie w podziemiach wielickiej kopalni.

Pan profesor sporządzał również pierwszy wniosek w sprawie wpisu kopalni w Wieliczce.

Uczestniczyłem aktywnie w przygotowaniu, ale nie wyłącznie sam; niejako prowadziłem przygotowanie pierwszego wniosku. Oczywiście obecnie przygotowanie materiałów do takiego wpisu wygląda zdecydowanie inaczej, jest bardziej szczegółowe, wymagane są różne dane, których w 1978 roku się nie uwzględniało. Poza tym cała procedura i funkcjonowanie organizacji, jaką jest UNESCO, jest teraz bardziej złożone niż wcześniej i są ściśle określone zasady postępowania przy sporządzaniu takiego wniosku.

Praca przy wprowadzaniu już drugiego obiektu na listę UNESCO stanowi chyba olbrzymią satysfakcję dla muzealnika?

Myślę, że tak. Ja nie zwracam na to szczególnej uwagi, ale sądzę – jeżeli padło takie pytanie – że byłbym chyba jedyną, albo jedną z bardzo niewielu osób, które przeżywają dwukrotne wpisanie na listę UNESCO danych obiektów. I to daje pewną satysfakcję, oczywiście jeżeli by się powiodło wpisanie Zamku Żupnego. Ale na to pracował też cały zespół ludzi z naszego Muzeum, kopalń Wieliczki i Bochni, Ministerstwa Kultury i Narodowego Instytutu Dziedzictwa, przygotowując szczegółowe materiały, spełniające aktualne wymagania UNESCO w tym zakresie.

Rozmawiała Anna Pasek

This entry was posted in aktualności. Bookmark the permalink. Both comments and trackbacks are currently closed.
  • Info praktyczne
    Godziny otwarcia

    zamek 9:00 - 20:00 (w poniedziałki nieczynne)

    kopalnia 7:30 - 19:30

    Ceny biletów

    zamek 5/8 PLN (dziedziniec - wstęp wolny)

    kopalnia 39/55 PLN (Muzeum + Trasa Turystyczna)

    informacja

    12 278 58 49

  • Kalendarium
  • Czerwiec  2017
    PWŚCPSN
     1234
    567891011
    12131415161718
    19202122232425
    2627282930 
  • Obiekt tygodnia

     

     

     

     

     

     

F