biografie

Skoczylas Władysław

Autoportret, Władysław Skoczylas, drzeworyt, 1913 r.Władysław Skoczylas (ur. 4 kwietnia 1883 w Wieliczce, zm. 8 kwietnia 1934 w Warszawie), jeden z najwybitniejszych artystów II Rzeczypospolitej, wywodził się z rodziny sztygara kopalni soli w Wieliczce. Dzieciństwo i lata szkolne spędził w Bochni, studiował sztuki piękne w Wiedniu i Krakowie (1901-1906). Działał wtedy w konspiracyjnym, niepodległościowym Związku Młodzieży Polskiej „Zet”. Lata 1908-1918 spędził w Zakopanem, gdzie uczył rysunku w Szkole Przemysłu Drzewnego. Jednocześnie wiele podróżował i kontynuował studia w Paryżu (1910-11) i Lipsku (1913), gdzie zapoznał się z techniką drzeworytu. Okazało się to punktem zwrotnym w jego karierze artystycznej. Od 1913 roku drzeworyt dominował w jego twórczości i szybko związał się z jego nazwiskiem na stałe. Skoczylas sprawił, że technika ta (a wraz z nią szerzej – grafika) awansowała z funkcji służebnej, reprodukcyjnej, jaką pełniła do przełomu XIX/XX w. do roli równorzędnej z innymi dziedzinami sztuki. Drzeworyty sławiące postać Janosika, barwne życie górali, urodę Tatr złożyły się na teki „Zbójnicką” (1920) i „Podhalańską” (1922). Przywołując legendę miejsca i ludu drogiego Polakom z wszystkich zaborów, co więcej – czyniąc zeń symbol wolności w czasie wojny polsko-bolszewickiej – Skoczylas zyskał aprobatę daleko przekraczającą środowisko artystyczne. Słowem – stał się artystą popularnym.

Młoda Hucułka, Władysław Skoczylas, akwarela na tekturze, 1930 r.Skoczylas przyczynił się do emancypacji grafiki nie tylko swoją indywidualną twórczością. Od 1918 roku osiadły w Warszawie, włączył się w kształtowanie życia artystycznego odrodzonego państwa jako pedagog, kolejno na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej (1918-1920), w Miejskiej Szkole Sztuk Zdobniczych (1920-1922) i Szkole Sztuk Pięknych (od 1932 Akademii), gdzie prowadził Katedrę Grafiki od 1923 do śmierci w 1934 roku. Z jego pracowni wywodziła się większość członków Stowarzyszenia Artystów Grafików „Ryt”, które od pierwszej wystawy w 1926 aż do wybuchu II wojny światowej nadawało ton sprawom grafiki w kraju i – poprzez liczne wystawy – za granicą. Owocem tej aktywności i pozycji, jaką zdobył polski drzeworyt w świecie stały się dwie edycje Międzynarodowej Wystawy Drzeworytów w Warszawie w 1933 i 1936 roku. Wcześniej, w latach 1930-31 Skoczylas pełnił funkcję dyrektora Departamentu Sztuki Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, która de facto – wobec nieistnienia resortu kultury – była godnością rangi ministerialnej. Jednak ukoronowaniem jego działalności na polu organizacji życia artystycznego było doprowadzenie w 1930 roku do powstania Instytutu Propagandy Sztuki, prekursora dzisiejszych centrów sztuki współczesnej.

This entry was posted in biografie, słownik. Bookmark the permalink. Both comments and trackbacks are currently closed.
F