aktualności

Publikacja: Amerykanin w wielickiej kopalni soli

Najnowsza publikacja opracowana przez Małgorzatę Piera, prezentuje mało znaną relację amerykańskiego dziennikarza z wizyty w Krakowie i Wieliczce w 1860 roku. Jest to już drugie wydanie, poprawione i zaktualizowane oraz rozszerzone o tekst oryginalny w języku angielskim.

Warto przypomnieć, iż w długiej historii wielickiej kopalni soli odwiedzało ją bardzo wielu gości z kraju i zagranicy. Kopalnia przyciągała zarówno koronowane głowy (np. Franciszek Józef I), arystokratów, polityków czy słynnych artystów, ale także przeciętnych ludzi spragnionych widoku niezwykłych miejsc. W gronie takich właśnie osób znalazł się w połowie XIX wieku pewien specjalny i rzadki gość – amerykański dziennikarz John Ross Browne, który opisał swoją wizytę niezwykle ciekawie i co ważne dosyć szczegółowo. Jego relacja zamieszczona w książce „An American family in Germany’’, wydanej w Nowym Yorku w 1866 roku sprawiła wrażenie naprawdę unikatowej, ponieważ nie została do tej pory nawet przetłumaczona, a jej obecność nie jest odnotowana w naszym kraju przez żadne liczące się pozycje bibliograficzne. Żywy, pełen ekspresji i osobistych refleksji styl J. Rossa, pełen różnorodnych odniesień kulturowych oraz dygresji obyczajowych pozwala ujrzeć podróż do Wieliczki w szerokiej perspektywie intelektualnej – także poprzez pryzmat mentalności mieszkańców, jakże obcego nam wówczas, kontynentu. Należy bowiem podkreślić duże znaczenie tego opisu jako tekstu z zupełnie innego, odrębnego kręgu kulturowego.

Relacja J. Rossa Browne bardzo szczegółowo ukazuje obraz kopalni z połowy XIX wieku, tuż przed autonomią galicyjską. Duże wrażenie budzi opis zjazdu do podziemi kopalnianych za pomocą liny i konnego kieratu. Kopalnia, widziana oczami amerykańskiego dziennikarza i pisarza jawi się jako mistyczne królestwo ciemności, jeziorko, po którym płynie nazywa piekielnym (Infernal Lake), a jego wody porównuje do rzeki Styks. Tekst J. Browne obfituje w wiele interesujących uwag i spostrzeżeń, zwiera cenne opisy urządzeń i wyposażenia kopalni, a także pracujących tam ludzi, stanowiąc znaczący poznawczo materiał, który rzuca światło w mroki przeszłości XIX-wiecznej kopalni w Wieliczce. Sam autor też budzi zainteresowanie – pisarz, dziennikarz, urzędnik państwowy (pełnomocnik prezydenta USA, przez chwilę minister w Chinach), człowiek, który w swym życiu zjeździł prawie cały świat – śląc korespondencje z każdego miejsca w jakim się znalazł. Był również świetny jako rysownik – jego szkice walk z Indianami przeszły do historii w USA – gdzie uważa się też jego twórczość za źródło inspiracji Marka Twain’a. Książki J. Rossa Browne są w Stanach Zjednoczonych do dziś wznawiane.

Premiera publikacji nastąpiła w czasie Międzynarodowej Konferencji Muzeów Górniczych i Skansenów Podziemnych Wieliczka-Bochnia 2018, organizowanej 19-22 listopada br. przez Muzeum. Szkice J. Rossa Browne, które można podziwiać w książce – wykorzystano w formie mappingu w prezentacji „Wieliczka 1860”, dotyczącej historii turystyki w wielickiej kopalni.

This entry was posted in aktualności. Bookmark the permalink. Both comments and trackbacks are currently closed.
F