O muzeum

Muzeum

Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka powstało w 1951 r. z inicjatywy Alfonsa Długosza, którego ideę poparły ministerstwa: Górnictwa oraz Kultury i Sztuki. Gromadzone przez wiele lat zbiory pozwoliły na przygotowanie w zabytkowych wyrobiskach na III poziomie kopalni na głębokości 135 m podziemnej ekspozycji muzealnej. Kierownictwo Kopalni przekazywało Muzeum urządzenia i narzędzia górnicze, odkryte w wyniku prac penetracyjnych prowadzonych wspólnie w starych wyrobiskach. Pozwoliło to Muzeum skompletować jedyną na świecie kolekcję dawnych drewnianych machin wyciągowych, przodków maszyn parowych i elektrycznych. Poza tym przekazano do Muzeum archiwum i bibliotekę salinarną oraz cenny zbiór map górniczych.

Wystawa

Wystawa „600-lecie Statutu Kazimierza Wielkiego dla Krakowskich Żup solnych”, 1968 r.

W 1966 r. – w ramach obchodów 1000 – lecia państwa polskiego – udostępniono ekspozycję zwiedzającym. Jest ona największym w Europie podziemnym muzeum (7481 m2 powierzchni). Przedstawia wszystkie aspekty działalności warzelniczej i górniczej prowadzonej w żupach krakowskich. Eksponaty prezentowane w zabytkowych wyrobiskach tworzą unikatowy górniczy skansen.

Muzeum realizuje swoje zadania statutowe poprzez gromadzenie, przechowywanie, konserwację i udostępnianie dóbr kultury w zakresie dziejów dawnego warzelnictwa i górnictwa solnego oraz miast Wieliczki i Bochni, techniki górniczej, geologii złóż soli, sztuki i etnografii. Oprócz stałej ekspozycji w kopalni posiada drugą: w średniowiecznym Zamku Żupnym – historycznej siedzibie zarządu kopalni. Na dziedzińcu zamkowym znajduje się najstarszy w Wieliczce szyb poszukiwawczy z połowy XIII w., baszta z XIV w. oraz fragmenty murów obronnych z XIV w.

Rezerwat archeologiczny z reliktami średniowiecznej studni solankowej

Rezerwat archeologiczny

Tematyka i czasowe ramy badawcze, będące w zainteresowaniu pracowników Muzeum, są ogromne i bardzo zróżnicowane – sięgają miocenu (dla poznania genezy złoża solnego), a w badaniach archeologicznych neolitu (początki osadnictwa i warzelnictwa). W dziedzinie historii i kultury materialnej obejmuje okres od XIII – do końca XX w. i dotyczy roli i znaczenia gospodarki solnej w dziejach Polski, jej wpływu na rozwój miast Wieliczki i Bochni, dawnej i współczesnej techniki górniczej i technologii warzelniczej.

Zabytki muzealne gromadzone są w następujących zbiorach: Geologicznym, Archeologicznym, Techniki Górniczej, Kartografii, Sztuki, Etnografii, Archiwum (dokumenty, rękopisy, akta salinarne) i w tzw. Zbiorze Specjalnym (dawne fotografie, widokówki, dyplomy, druki okolicznościowe). Wymienione kolekcje wraz ze specjalistyczną biblioteką, szczegółową dokumentacją naukowo – techniczną wyrobisk wykonaną w kopalniach Wieliczki i Bochni oraz zbiorem mikrofilmów tworzą kompletną bazę źródłową do prowadzonych badań.

Muzeum prowadzi również działalność wydawniczą (publikacje naukowe, albumy, przewodniki, katalogi zbiorów i wystaw). Wyniki badań naukowych publikowane są od 1965 r. w czasopiśmie naukowym pt. Studia i Materiały do Dziejów Żup Solnych w Polsce. Zwieńczenie wieloletnich prac badawczych stanowią dwie monografie: Dzieje żup krakowskich (1988 r.) i Wieliczka dzieje miasta (1990 r.).

Wystawa Wieliczka - die Königin der Saltzbergwerke w Bergbau Museum w Bochum w 1984 r. od lewej dyrektorzy A. Jodłowski i R. Kędra

Wystawa „Wieliczka – die Königin der Saltzbergwerke”

Niezwykle skomplikowanym i bardzo kosztownym zadaniem Muzeum jest utrzymanie w bezpiecznym stanie wyrobisk górniczych, jak również eksponowanych w nich zabytków, stale narażonych na mechaniczne oddziaływanie górotworu, zasolenie, wahania temperatury i wilgotności powietrza, zagrzybienie.

Szczególną wagę przywiązuje się w Muzeum do działalności edukacyjnej. Dzieciom i młodzieży szkolnej przybliża ten niezwykły zabytek i jego znaczenie poprzez pokazy, warsztaty, lekcje, prelekcje, konkursy a także imprezy plenerowe. Organizowane w miejscach niezwykłych – w Zamku Żupnym, na jego dziedzińcach, a także w ekspozycji podziemnej na głębokości 135 m pozostawiają niezapomniane wrażenia.

KALENDARIUM:

2 grudnia 1951 r. – Muzeum zapoczątkowało działalność z inicjatywy artysty malarza, profesora Alfonsa Długosza udostępniając dla zwiedzających pierwszą wystawę w komorze Warszawa.

1956-61 – Muzeum Oddziałem Państwowych Zbiorów Sztuki na Wawelu

1958-66 – Umieszczenie ekspozycji w 14 komorach poeksploatacyjnych na III poziomie kopalni. Prace remontowo-adaptacyjne sfinansowało Ministerstwo Kultury i Sztuki

1961 – Muzeum uznano za instytucję centralną podporządkowaną Ministerstwu Kultury i Sztuki

1963 – zatwierdzono pierwszy statut określający zakres i warunki działania Muzeum

1976-1996 – odrestaurowano ze środków Ministerstwa Kultury i Sztuki Zamek Żupny – naziemną część placówki

1978 – Kopalnia soli została wpisana na I listę Światowego Dziedzictwa UNESCO

od 1996 – udostępniono do zwiedzania całość założeń obronnych Zamku Żupnego, a mianowicie trzy główne budynki (Dom pośród Żupy, Dom Żupny i skrzydło południowe), najstarszy mur obronny z końca XIII w., ruiny średniowiecznej kuchni żupnej i basztę gotycką z XIV stulecia

od 1999 – udostępniono do zwiedzania rezerwat archeologiczny z najstarszym szybem poszukiwawczym w Wieliczce z poł. XIII w.

2013 r. – Zamek Żupny został dopisany do listy UNESCO wraz z kopalniami soli Bochni i Wieliczki, tworząc nowy wpis „Królewskie kopalnie soli w Wieliczce i Bochni”

  • Info praktyczne
    godziny otwarcia

    zamek 9:00 - 20:00 (w poniedziałki nieczynne)

    kopalnia 7.30 - 19:30

    ceny biletów

    zamek 3/4 PLN

    kopalnia 38/52 PLN

    informacja

    12 278 58 49

  • Kalendarium
  • Sierpień

    Sierpień  2014
    PWŚCPSN
     

    1

    piątek

    2

    sobota

    3

    niedziela

    4

    poniedziałek

    5

    Events on 5 sierpnia 2014

    wtorek

    6

    środa

    7

    czwartek

    8

    piątek

    9

    sobota

    10

    niedziela

    11

    poniedziałek

    12

    wtorek

    13

    środa

    14

    czwartek

    15

    piątek

    16

    sobota

    17

    niedziela

    18

    poniedziałek

    19

    Events on 19 sierpnia 2014

    wtorek

    20

    środa

    21

    czwartek

    22

    piątek

    23

    sobota

    24

    niedziela

    25

    poniedziałek

    26

    Events on 26 sierpnia 2014

    wtorek

    27

    środa

    28

    czwartek

    29

    piątek

    30

    sobota

    31

    Events on 31 sierpnia 2014

    niedziela

    Sierpień

  • zobacz film
F