o muzeum

Kaseta z tryptykiem Józefa Mehoffera

Kaseta z tryptykiem Józefa Mehoffera_1Kaseta drewniana okuta mosiądzem, z dwoma skrzydłami wieka na zawiasach, z mosiężną tarczą z przodu: na niej napis „WIELICZKA” z koroną u góry. Zawiera ona dokument nadania honorowego obywatelstwa miasta Wieliczki dr. Kazimierzowi Junoszy-Gałeckiemu. Skrzynka prostokątna w kształcie pulpitu, sfazowana wklęśle ku górze, okuta od dołu listwą gładko modelowaną, przechodzącą na ścianach bocznych w podwójne uchwyty na zawiasy pełniące także funkcję podpór dla otwartych skrzydeł wieka. Skrzydła wieka prostokątne, olistwowane mosiądzem, z zewnątrz wyłożone płycinami drewnianymi, wewnątrz — boczne części dokumentu; w części środkowej — główna część dokumentu.

Części dokumentu, kompozycyjnie odrębne, tematycznie związane z Wieliczką, zostały podpisane u dołu tekstem ciągłym i zabezpieczone szybą. Pośrodku panorama Wieliczki, po lewej bł. Kinga jako dziewczyna z długimi warkoczami, złotym nimbem wokół głowy, w pozie modlitewnej na niebieskim tle ze złotymi gwiazdami, po prawej — górnik w przyklęku na tle promienistej tęczy. Obie sceny ujęte po bokach alegorycznymi postaciami kobiecymi z rogami obfitości, z których wysypują się kwiaty. Wszystkie przedstawienia udekorowane są w górnej części dwoma rzędami promienistych słońc. Całość barwna z dominacją fioletu, błękitu, różu i złota.

Napisy i symbole znajdujące się na obiekcie:

— część lewa: „W UZNANIU ZASŁUG PUBLICZNYCH POŁOŻONYCH KOŁO ROZWOJU MIASTA WIELICZKI PRZEZ GORĄCE POPIERANIE WAŻNYCH SPRAW GMINNYCH”;
— część środkowa: „OBYWATELSTWO HONOROWE JAŚNIE WIELM. PANU DOKTOROWI KAZIMIERZOWI JUNOSZA GAŁECKIEMU CES. KRÓL. RADCY DWORU”;
— część prawa: „RADA MIASTA WIELICZKI NADAJE”, rysunek herbu Wieliczki (orzeł w koronie, z tarczą czerwoną z białym krzyżem na piersi, herbem Szreniawa na ogonie, trzema młotkami w prawej łapie i wagą w lewej; na otoku napis: „MAGISTRAT KRÓLEWSKIEGO MIASTA WIELICZKI”), u dołu napis: „WIELICZKA DNIA 9.LIPCA 1908 r.”

— część środkowa: sygn. „Józef Mehoffer”.

Kaseta z tryptykiem Józefa Mehoffera_3Przedstawienie św. Kingi jako młodej dziewczyny, w bogatym stroju, z długimi, czarnymi warkoczami jest bardzo nietypowe. Pozbawiona jest swoich tradycyjnych atrybutów (bryły soli kamiennej z pierścieniem, kościoła Klarysek w Starym Sączu, stroju książęcego lub zakonnego). Tylko nimb wskazuje, że przedstawienie dotyczy świętej (lub błogosławionej), a kontekst — widok Wieliczki i górnik — sugerują patronkę miasta i górników solnych.
Kazimierz Junosza-Gałecki (1863—1941) był prawnikiem. W 1918 roku sprawował urząd austriackiego ministra do spraw Galicji. W roku 1919 był delegatem RP w Wiedniu, a następnie generalnym delegatem rządu dla Galicji. W latach 1921—1923 był wojewodą krakowskim. Po usunięciu ze stanowiska w związku z wydarzeniami listopadowymi w Krakowie w 1923 roku przeszedł na emeryturę. Był członkiem rad nadzorczych kilku towarzystw akcyjnych. W Wieliczce przyczynił się w sposób szczególny do powstania Szkoły Realnej (obecnie Liceum Ogólnokształcące im. Jana Matejki w Wieliczce) w 1910 roku.

Kaseta z tryptykiem Józefa Mehoffera_2Dr Kazimierz Junosza-Gałecki nie był jedyną osobistością, która „w uznaniu zasług publicznych położonych koło rozwoju miasta Wieliczki” otrzymała w czasach galicyjskich honorowe obywatelstwo Wieliczki. Wcześniej tytuł ten nadano hr. Agenorowi Gołuchowskiemu (namiestnikowi Galicji), Leopoldowi Płazińskiemu (c.k. staroście powiatowemu w Wieliczce), księdzu prałatowi Zygmuntowi Golianowi (proboszczowi parafii św. Klemensa w Wieliczce), prof. Julianowi Dunajewskiemu (c.k. radcy dworu i ministrowi dla Galicji). W czasach późniejszych honorowymi obywatelami Wieliczki zostali: marszałek Edward Rydz-Śmigły (1939), wojewoda krakowski Tadeusz Piekarz (1993), ks. kardynał Franciszek Macharski (1995), papież Jan Paweł II (1998), gwardian klasztoru OO. Franciszkanów-Reformatów w Wieliczce o. Ludwik Kurowski.

 

Autor: Józef Mehoffer (1869—1946)
Czas powstania: 1908
Wymiary: wysokość: 17,5 cm, szerokość: 53 cm, głębokość: 46 cm

 

Opracowanie: Marek Skubisz (kierownik Działu Historii i Kultury Materialnej Górnictwa)

This entry was posted in o muzeum, Obiekt tygodnia. Bookmark the permalink. Both comments and trackbacks are currently closed.
F